ไทเทรต (Titration) IGCSE Chemistry: คำนวณ 5 ขั้นที่ได้คะแนนทุกขั้น แม้คำตอบสุดท้ายผิด
ไทเทรตออกทั้งในข้อคำนวณของ Paper 4 และคำถามการทดลองของ Paper 6 บทความนี้สรุปวิธีทดลองที่ต้องเขียนเป็นตาราง ให้ลองเลือกค่า titre ที่ถูก แล้วไล่คำนวณ 5 ขั้นแบบใส่ความผิดพลาดเองได้ จะเห็นว่าการแสดงวิธีทำช่วยเก็บคะแนนได้แค่ไหน
สรุปสั้นๆ
ข้อคำนวณไทเทรตใช้ 5 ขั้นเดิมเสมอ: หาค่าเฉลี่ย titre → โมลของสารที่รู้ความเข้มข้น → อัตราส่วนโมลจากสมการ → ความเข้มข้นเป็น mol/dm³ → แปลงเป็น g/dm³ ถ้าโจทย์ถาม
mark scheme ของ Cambridge ให้คะแนนต่อเนื่อง (error carried forward, ecf) ถ้าผิดขั้นหนึ่งแต่ขั้นต่อไปคำนวณถูกจากตัวเลขนั้น ยังได้คะแนนขั้นต่อไป แต่ต้องเขียนวิธีทำให้ผู้ตรวจเห็น
ถ้ายังไม่คล่องเรื่องโมล อ่านโมลคืออะไรและมวลต่อโมลก่อน
วิธีไทเทรตที่ต้องเขียนให้ครบ
โจทย์ให้อธิบายวิธีไทเทรตออกบ่อยทั้งใน Paper 4 และ Paper 6 ตารางนี้คือ 6 ขั้นพร้อมประโยคภาษาอังกฤษที่เขียนลงข้อสอบได้เลย ตัวอย่างนี้ใส่ NaOH 25.0 cm³ ในขวดรูปกรวย แล้วหยด H₂SO₄ จากบิวเรตต์
แตะแถวเพื่อไฮไลต์
1. เตรียมบิวเรตต์
เขียนในข้อสอบว่าRinse the burette with the acid, then fill it.
ทำไมน้ำที่ค้างในบิวเรตต์จะทำให้กรดเจือจางลง
2. ตวงด่าง
เขียนในข้อสอบว่าUse a pipette to transfer 25.0 cm³ of the alkali into a conical flask.
ทำไมpipette ตวงปริมาตรคงที่ได้แม่นกว่ากระบอกตวง
3. ใส่อินดิเคเตอร์
เขียนในข้อสอบว่าAdd a few drops of methyl orange (or thymolphthalein).
ทำไม2 ตัวนี้คืออินดิเคเตอร์ที่ syllabus 0620 ระบุ
4. ไทเทรต
เขียนในข้อสอบว่าAdd acid from the burette while swirling; add it dropwise near the end-point.
ทำไมใกล้จุดยุติ หยดเดียวก็เปลี่ยนสี
5. จุดยุติ
เขียนในข้อสอบว่าStop when the indicator changes colour: methyl orange yellow → orange; thymolphthalein blue → colourless.
ทำไมต้องบอกสีก่อนและหลังให้ครบ
6. ทำซ้ำ
เขียนในข้อสอบว่าRepeat until two titres are concordant; average them.
ทำไมทำให้ผลเชื่อถือได้ (reliable)
ค่า titre ไหนเอามาเฉลี่ย
รอบแรกคือรอบซ้อม (rough) เติมเร็วเพื่อหาจุดยุติคร่าวๆ จึงมักเกิน ค่าที่เอามาเฉลี่ยต้องเป็นรอบที่ได้ค่าใกล้กันมาก (concordant) เท่านั้น ลองเลือกจากผลด้านล่าง
แตะรอบที่ควรเอามาหาค่าเฉลี่ย
คำนวณ 5 ขั้น: ลองใส่ความผิดพลาดเอง
เลือกความผิดพลาดที่เด็กทำบ่อย แล้วดูว่าคะแนนเหลือเท่าไร จากนั้นติ๊ก "เขียนแค่คำตอบสุดท้าย" แล้วเปรียบเทียบ ความผิดพลาดเดียวกัน ถ้าแสดงวิธีทำได้ 4 จาก 5 ถ้าไม่แสดงได้ 0
25.0 cm³ of aqueous sodium hydroxide is titrated with 0.0500 mol/dm³ sulfuric acid. H₂SO₄ + 2NaOH → Na₂SO₄ + 2H₂O. Calculate the concentration of the sodium hydroxide in g/dm³. [5]
ลองใส่ความผิดพลาด 1 จุด
- 1. ค่าเฉลี่ย titre1
(20.10 + 20.00) ÷ 2 = 20.05 cm³
- 2. โมลของกรดที่ใช้1
n(H₂SO₄) = 0.0500 × 20.05 ÷ 1000 = 1.00 × 10⁻³ mol
- 3. อัตราส่วนโมลจากสมการ1
n(NaOH) = 2 × n(H₂SO₄) = 2.01 × 10⁻³ mol
- 4. ความเข้มข้น (mol/dm³)1
c(NaOH) = 2.01 × 10⁻³ ÷ 0.0250 = 0.0802 mol/dm³
- 5. ความเข้มข้น (g/dm³) · Mr NaOH = 401
0.0802 × 40 = 3.21 g/dm³
ได้ 5/5
ครบ 5 ขั้น ตอบ 3 นัยสำคัญพร้อมหน่วย
7 กับดักที่ทำให้เสียคะแนน
สรุปกับดักที่พบบ่อยในข้อไทเทรต และวิธีกันไว้ก่อนเริ่มเขียน
แตะแถวเพื่อไฮไลต์
เอารอบซ้อมมาเฉลี่ย
เกิดอะไรขึ้นค่าเฉลี่ยสูงเกินจริง
กันยังไงเฉลี่ยเฉพาะรอบที่ค่าใกล้กัน (concordant)
ไม่แปลง cm³ เป็น dm³
เกิดอะไรขึ้นคำตอบผิดไป 1000 เท่า
กันยังไงหาร 1000 ทุกครั้งที่ปริมาตรเป็น cm³
ไม่ใช้อัตราส่วนจากสมการ
เกิดอะไรขึ้นผิด 2 เท่า (หรือตามเลขหน้าสูตร)
กันยังไงวงเลขหน้าสูตรในสมการก่อนเริ่มคำนวณ
ใช้ปริมาตรผิดตัว
เกิดอะไรขึ้นเอาปริมาตรกรดไปหารโมลด่าง
กันยังไงเขียนชื่อสารกำกับทุกบรรทัด เช่น n(NaOH), V(NaOH)
ตอบ mol/dm³ ทั้งที่โจทย์ถาม g/dm³
เกิดอะไรขึ้นขาดขั้นสุดท้าย
กันยังไงอ่านหน่วยในโจทย์อีกรอบ แล้วคูณ Mr
ปัดเลขระหว่างทาง
เกิดอะไรขึ้นคำตอบสุดท้ายคลาดเล็กน้อย
กันยังไงเก็บเลขเต็มในเครื่องคิดเลข ปัดครั้งเดียวตอนจบ (3 นัยสำคัญ)
บันทึกบิวเรตต์ทศนิยมตำแหน่งเดียว
เกิดอะไรขึ้นเสียคะแนนบันทึกผล (Paper 6)
กันยังไง2 ตำแหน่งเสมอ ลงท้าย .00 หรือ .05
Boom-Tutor ช่วยตรงไหน
ในคอร์สมีหน่วยไทเทรตบนจอ เด็กหยดกรดเอง อ่านค่าบิวเรตต์ บันทึกผลลงตาราง แล้วคำนวณต่อ ฝึกครบทั้งฝั่ง Paper 4 และฝั่งPaper 6
คอร์สเรียนเอง IGCSE Chemistry 4,900 บาท จ่ายครั้งเดียว ใช้ได้ถึงรอบสอบ แพลตฟอร์มคาดว่าเปิดประมาณเดือนธันวาคม 2569
ลองเล่น: IGCSE Chemistry ทั้ง 12 บท แบบ interactive ในหน้าเดียว
ติดตรงไหนที่ AI อธิบายแล้วยังไม่เข้าใจ นัดเรียนกับ Boom ได้